خاطرات نیروگاه 4 (در باب تعصب)

 

جوابیه ای به دوست متعصب ولی صمیمی ام ...

احساسهای شدید اعتقادی بسیار خطرناک اند چرا که این احساس ها می توانند ما را به متعصبانی هیستریک تبدیل کنند که مداوم به خودمان تلقین می کنیم که به چیزی یقین داریم واین یقین چیزی جز فرار از بی اعتقادی هایمان نیست واین نگاه بدون نگاه ، پایان دیالکتیک تفکر وسیر تکاملی اندیشه است.اینجا به راستی همان جمله ی مشهور کارل پوپر به ذهنم می رسد که باید چنان مواظب باشیم که با گرگها همصدا نشویم!

آنزمان که عاشق اندیشه ای می شویم ،آنزمان که یک نوع متد وخط مشی خاص روح وروانمان را تسخیر می کند،آنزمان که آگاهانه یا کورکورانه قالب فکری خاصی را برای درک واقعیت اطرافمان برمی گزینیم وهمه چیز وهمه کس را با پیمانه آن اندیشه وزن می کنیم ، زمان چشم بستن بر حقیقت وزمان مرگ تکامل وجود وتفکرآدمی فرا می رسد. بسیار ساده است ، هنگامی که از چشم الکترونیکی آپارتمان کوچکتان به خارج آن آپارتمان می نگرید، تنها کسی را که روبروی آن آپارتمان ایستاده می بینید.افسوس ! که درختان زیبای کنار جاده، شیطنت وبازی بچه ها ی کوچک ، قطرات باران وآسمان آبی بالای سر وبسیاری از زیبایی های بیرون را نمی توان دید. ما حتی نمی توانیم فردی که بیرون در ایستاده را درست ببینیم، ما فرد بیرون در را یا بزرگتر یا کوچکتر از مقیاس واقعی اش می بینیم وآنچه که پوشش داده شده ودیده نشده ماهیت واقعی وبه قول کانت ماهیت نومنال وذاتی سوژه ی روبروییمان است. در این نوع نوع دیدن ما دچار دیدی آگنوستیکی از پدیده ها می شویم طوری که هیچ وقت نمی توانیم پدیده ای را ، چنان که هست و وجود دارد مشاهده کنیم.چیزی در ما وجود دارد که نمی گذارد یک واقعیت را چنان که هست ببینیم وما باید از همان چیز که تعصب و کوته فکری ست خود را برحذر بداریم.

قطعی نگریستن و نگاه جزم اندیشانه به مسایل ما را به تالاب نادانی رهنمون می کند، روزنه ها راه را چنان بر ما می بندند وفضا را چنان بر ما تنگ می کنند که بسیاری از واقعیت های پیرامونمان را نمی بینیم ویا دوست نداریم ببینیم وماهیت ذاتی هر پدیده از دروازه ی کوچک بی فکری نگریسته می شود.

این نوع نگاه خاص به مسایل و کوته نگری را در مواردی همچون عشق ،عقاید فلسفی وعقاید سیاسی وعقاید مذهبی . . . به وفور می توانیم ببینیم.

نگاه متعصبانه وجزم اندیشانه چنان ذهنیتی را در ما ایجاد می کند که همه اشتباه می کنند جز من! که همه نمی فهمند جز من! که همه راهشان اشتباه است جز من! واین ماییم که تنها درست می گوییم. این نوع تفکر دقیقا به اندازه ی احساس درست بودنش اشتباه است. سعی کنیم که همیشه در زندگی ، عقایدمان را چنان آزاد به محک آزمایش وامتحان بگذاریم وچنان آزادوارانه فکر کنیم که با شنیدن وخواند ن ودیدن اخبار ،کتابها وحادثه ها ، نگاه ،تفکر وحتی چشم اندازهایمان را UPDATE کنیم. اینجاست که احساس می کنیم گامی به جلو برداشته ایم واحساس ناب مفید بودن به سراغمان می آید.

آنزمان که عاشق تفکری شدیم وهمه را کوچک نگریستیم، احساس کردیم فقط ما درست می گوییم ودر حین مکالمه با دیگران تنها به سخنان خودمان فکر کردیم ، آن لحظه که در حین سخن گفتن دیگران بدون آنالیز سخنان آنها به سخنان خود فکر کردیم وچوب پنبه ای مجازی اجازه ی شنیدن را از ما ستاند آن لحظه باید ترسید ! چرا که صدای درونمان با گرگها همصداست.

مرغ طوفان ( شعری از هما میرافشار )

اگر آن عاشق ديرينه باشي
هنوزت مي پرستم با دل و جان
ترا ميخواهم اما چون گذشته
سراپا آتش و پابند پيمان
********

بپايت نقد جان ميريزم ايدوست
اگر چشمان گويايت بخواهد
بروي سينه ات ميميرم از شوق
اگر عشق و تمنايت بخواهد
*********

اگر چشم دلت باشد بسويم
چه غم ، گر ديده بر رويم ندوزي
بر اين آتش مزن دامن چو طفلان
مبادا آشيانم را بسوزي
*********

مرا از كف مده آسان كه هرگز
نيابي در دلي ، شور و شرارم
لب من بوس و از پيمانه بگذر
چو غير از نام تو بر لب ندارم
*********

مرا در خشكي محنت ميانداز
براي گفته هاي پوچ مردم
منم آن ماهي افتاده در دام
چو لغزيدم به دريا مي شوم گم
*********

اگر در بند داري مرغ طوفان
دلش را با محبتها نگهدار
وگر رام تو شد اين مرغ وحشي
پرش مشكن دل و جانش ميازار
*********

مشو غافل كه اين عمر گريزان
اميد جان من جز يك نفس نيست
بپاي مرغ وحشي ، بند دل بند
و گرنه پايبند او قفس نيست